Proje ödevi evde nasıl desteklenir (ama yapılmaz)?
Gece yarısı ebeveynlerin bitirdiği maketler hepimizin bildiği bir sahne. Proje tabanlı öğrenmede ailenin rolü işi yapmak değil, soruyu canlı tutmak. Üçüncü sınıf öğretmenimizden öneriler.
Her öğretmenin bildiği bir sahne var: proje teslim gününün sabahı sınıfa kusursuz maketler gelir. Düzgün kesilmiş kartonlar, ölçülü yapıştırılmış çubuklar, bilgisayardan basılmış etiketler. Çocuğa "Bunu nasıl yaptın?" diye sorduğumuzda cevap genellikle aynıdır: "Babam yaptı, ben boyadım." Bu yazı o sahnenin neden çocuğa iyi gelmediğini ve evde gerçekten işe yarayan desteğin neye benzediğini anlatıyor.
Proje tabanlı öğrenmede asıl ürün maket değil
Ada'da her dönem bir soruyla başlar. Geçen güz üçüncü sınıfın sorusu "Ekmek neden kabarır?" idi. On hafta boyunca çocuklar tohum ekti, değirmene gitti, mayanın kabarcıklarını ölçtü ve kendi ekmeğini pişirdi. Dönem sonundaki sergide aileler güzel ekmekler gördü ama bizim için asıl ürün başkaydı: bir soruyu haftalarca takip edebilmek, tahmin edip yanılmak, ölçmek, not almak ve öğrendiğini başkasına anlatabilmek.
Bu yüzden bizim projelerimizin büyük kısmı okulda yapılır. Eve giden iş genellikle küçüktür: bir malzeme getirmek, bir büyükle röportaj yapmak, mutfakta bir gözlem. Bu küçük işlerde ailenin rolü çok değerli; ama doğru yerde durursa.
Destek ile yapmak arasındaki çizgi
Bir çocuğun yapamadığı bir şeyi onun yerine yapmak ile yapabilmesi için yolu açmak arasında ince bir çizgi var. Birkaç örnek:
- Yapmak: Kartonu kesmek. Desteklemek: Kartonu tutmak, çocuğun çizdiği çizgiden kesmesine izin vermek, makas zorlanırsa nasıl tutulacağını göstermek.
- Yapmak: Bilgiyi internetten bulup yazdırmak. Desteklemek: "Bunu kime sorabiliriz?", "Kütüphanede hangi kitapta olabilir?" diye sormak.
- Yapmak: Eğri duran parçayı düzeltmek. Desteklemek: "Bu parça neden eğri duruyor sence?" diye sorup çocuğun kendisinin fark etmesini beklemek.
Bir maketin eğri olması sorun değil. Çocuğun "eğri oldu, bir dahakine şöyle yaparım" diyebilmesi, kusursuz bir maketten çok daha fazlasını öğrettiğimizi gösterir.
Soruyu evde canlı tutmak
Ailenin projede yapabileceği en değerli şey, okuldaki soruyu evin gündelik hayatına taşımaktır. Ekmek projesi sırasında bir anne, kahvaltıda çocuğuyla birlikte farklı ekmeklerin deliklerini karşılaştırdığını anlattı. Bir baba, pazar günü fırına giderken fırıncıya mayayı sormalarını önermiş. Bu küçük anlar projenin okulda bitmediğini, hayatın içinde bir karşılığı olduğunu gösterir.
- Çocuğunuza projede bu hafta ne yaptığını sorun ve gerçekten dinleyin.
- Soruya evde bir bağlantı bulun: mutfak, bahçe, mahalle, bir aile büyüğünün anısı.
- Bildiğiniz bir şey varsa hemen söylemeyin; "Sen ne düşünüyorsun?" diye sorun.
- Bir uzman tanıyorsanız (fırıncı, marangoz, mühendis) öğretmene haber verin. Sınıfa konuk olarak gelmesi çocuklar için unutulmaz olabilir.
Malzeme ve zaman
Eve verilen işlerde pahalı malzeme istemiyoruz. Karton kutular, dondurma çubukları, kavanozlar, eski gazeteler; projelerimizin çoğu evde atılacak şeylerle yapılır. Bir malzemeyi bulmakta zorlanırsanız öğretmene söyleyin, okulda mutlaka vardır.
Zaman konusunda da bir ricamız var: proje işleri son akşama kalmasın. Haftalık plan defterinde eve verilen işler ve teslim günü yazılıdır. Hafta başında birlikte bakıp işi iki üç kısa akşama bölmek hem çocuğu hem sizi rahatlatır. Dördüncü sınıfta bu planlamayı artık çocukların kendisi yapmaya başlar.
Sergi günü
Dönemin son haftasında aileler sınıfa gelir. Çocuklar kendi panolarının önünde durur ve öğrendiklerini anlatır. Bu gün size düşen tek iş, iyi bir dinleyici olmak. Çocuğunuza soru sorun, anlattıklarına şaşırın, eksikleri o gün değil, eve dönünce sakin bir anda konuşun.
Sergiden sonra birçok veli bize aynı şeyi söylüyor: "Çocuğumun bu kadar şey bildiğini bilmiyordum." Bu cümle, proje ödevini çocuğun yerine yapmamaya değer.
